Articles

Congres: zichtbaar maken van data en doelen

Schermafbeelding 2019-11-29 om 19.18.20

Zoals ik in een eerdere blog schreef ben ik op 19 november 2019 naar het congres: ‘Zichtbaar maken van data en doelen’ geweest. Vanuit het Belgisch Limburg vertrok ik om 6.45u ‘s ochtends en kwam ik na een autorit van 3 uur eindelijk aan in Driebergen-Zeist. Om 10.00u begon het congres dus ik had nog even de tijd om een kopje cappuccino te nemen. Het was een gezellige drukte en iets voor 10.00u vertrok iedereen naar de congres zaal waar het congres werd geopend door Lydia van Deelen.

Schermafbeelding 2019-11-29 om 19.18.20

Terug kijkende naar mijn korte aantekeningen wil ik van deze presentatie het volgende delen:
Stel toetsbare hoge doelen, heb hoge verwachtingen. Deze doelen dienen ook stimulerende te zijn en op deze doelen moet je effectieve feedback geven: hier sta ik nu, waar gaan we heen, wat heb je ervoor nodig? Fouten maken mag. Kijken vanuit groei-ontwikkelperspectief, de woorden: ‘nog niet!’ werden gebruikt in plaats van ‘toch niet!’. Niet alleen meten is weten – wel stappen zetten wat na het meten moet komen. Meten is een middel en geen doel. Gebruik maken van beurtenstokjes. Zo weinig mogelijk vinger, optimale betrokkenheid proberen te creëren. Belangrijk om bij de leerlingen de leerstijl te checken, ook bij de zeer getalenteerde leerlingen. Ben je ervan bewust dat er een verschil is tussen aandacht en betrokkenheid. Aan het einde van haar korte enthousiaste presentatie toonde ze het volgende filmpje:

#youcanlearnanything oftewel een leven lang leren, met deze woorden eindigde ik mijn eindpresentatie van mijn master SEN. Ik had meteen na deze presentatie zin gekregen om verder te luisteren naar de andere sprekers van de dag.

Ria van Duijn, was de volgende spreker. Haar presentatie ging vooral over gedragsverandering in de groep en hoe je dit stapsgewijs zou kunnen aanpakken. Wat ik uit haar presentatie heb gehaald is dat het belangrijk is om met de leerlingen groepsafspraken te maken, hiermee geef je de leerlingen eigenaarschap en verantwoordelijkheid. Deze groepsafspraken mogen er niet meer dan 5 zijn. Als de groepsafspraken samen zijn opgeschreven is het belangrijk om deze ook te laten ondertekenen. Het is mooi om hier dan een speciaal moment van te maken.

Hoe kun je deze groepsafspraken stapsgewijs bedenken samen met de kinderen?
Stel de kinderen de vraag: ‘Welke afspraken heb jij nodig om je veilig te voelen dit schooljaar?’ Geef de kinderen geeltjes om hun antwoorden op te schrijven. Laat de kinderen de geeltjes ophangen op grote borden en laat de afspraken door de kinderen rangschikken in kolommen op overeenkomsten. Hierna kun je de kinderen zelf uit de afspraken die ophangen laten kiezen welke ze het belangrijkste vinden door te stemmen oftewel turven. De 5 afspraken die uiteindelijk de meeste stemmen hebben worden de groepsafspraken dit schooljaar. Deze werkvorm neemt best wel wat tijd in beslag dus kun je misschien ook het beste verdelen over een aantal momenten.

Schermafbeelding 2019-11-29 om 19.06.54 Het is belangrijk om de afspraken levendig te houden in de groep. Dit kun je doen door tijdens een SEO-kring of wanneer het zich voordoet een afspraak eruit te halen en deze als groepsdoel te gaan benoemen. Aan dit doel koppel je dan een aantal meetmomenten per dag en als het goed gaat kun je ervoor kiezen om dan steeds een stapje op de groeps-thermometer / staafdiagram omhoog te gaan. Als uiteindelijk de thermometer vol is of de wasknijper bovenaan moet het doel natuurlijk worden gevierd. Dit vieren moet je vooraf met de kinderen afspreken, hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan 5 minuten langer buiten spelen, een spelletje samen spelen, een tosti-middag enzovoorts.

Ook is het belangrijk om aan het begin van het jaar een missie met de groep te bepalen, oftewel een motto yell van de groep. Dit is ook iets wat je samen met de groep bedenkt. Mooi is om dit schoolbreed te doen en dit ook aan elkaar te presenteren. Vragen die kunnen helpen bij het vormen van een missie zijn:

- Wie zijn we?
- Waarom zijn we hier?
- Wat gaan we doen?
- Hoe gaan we dat doen?

Ik vond het een zeer duidelijk presentatie en kreeg veel praktische ideeën in mijn hoofd tijdens het luisteren en bekijken van de presentatie, ook mooi dat ze filmpjes toonde vanuit de praktijk.

plus-delta

Marijke de Boer was de spreker die hierna kwam. Zij begon een mooie werkvorm uit te leggen die ze ook wel eens in de klas gebruikte namelijk de plus delta. Leerlingen mochten dan na een dag brainstormen wat goed ging (de plusjes), en wat beter zou kunnen (de delta’s). Deze werkvorm legde ze aan het begin van haar presentatie uit omdat ze graag zelf over haar presentatie feedback op deze manier wilde.

Ook maakte ze haar doelen die ze wilde bereiken met haar presentatie meteen heel duidelijk door deze vooraf te benoemen. Iets wat ook heel belangrijk is om zelf naar je leerlingen te doen.

Ze vertelde ook veel over het gebruik van een databord of doelenmuur. Hierbij vond zij het belangrijk dat wanneer je het schoolbreed in zet het bord in elke klas dezelfde naam heeft. Ook zou je volgens haar bij de kleutergroepen niet perse hoeven meten, maar deze wel door middel van picto’s duidelijk maken aan de leerlingen. Ook zei zij dat je individuele resultaten nooit op het databord moet hangen, maar altijd moet gaan voor gemiddeldes van de groep. De individuele resultaten waren wel mooi om in een levendig portfolio te gebruiken.

af0020f51691400bf63c88514a6d5f0a

Op het databord komen altijd te staan: de missie, de doelen en de regels. Kies voor maximaal 5 doelen op het databord. Een mooie tip die zij ook gaf is om het databord te laten groeien, door bijvoorbeeld bij elk doel dat is gehaald aan een slinger er een slingerrondje erbij te hangen. Behaalde doelen moeten ook worden geborgd door een doelenmapje. Dan kun je deze doelen ook terug pakken als het misschien eens wat minder gaat met een behaalde doel.
Als je met een goed gevuld en levendig portfolio werkt kun je hier ook mooi leerling geleide oudergesprekken aan koppelen. Een individueel portfolio is zeker iets waar ik in de komende periode mee aan deze slag wil.

Na een heerlijke lunch was de derde spreker aan de beurt, Harmen Veldhuis.

Hij sprak ook over doelen en dat je vanuit doelen activiteiten moet bedenken en niet andersom, wat vaak nog wel eens gebeurd. Ook vond hij belangrijk dat je moet zorgen dat je een goede kennis hebt van de leerlijnen van de vakgebieden, ook van de groep voor en na je huidige groep. Iets waar ik het zeker mee eens ben. Hij gaf als tip mee om tijdens de les voor de verwerking het begrip te controleren door bijvoorbeeld gebruik te maken van wisbordjes.

Volgens hem moest een doel voor de kinderen het concept en de vaardigheid duidelijk maken. Bijvoorbeeld: ik kan een vierkant herkennen. Het concept hierbij is het vierkant en herkennen is de vaardigheid. Volgens hem bestaat een goed doel uit de 3 C’s: compact, concreet en controleerbaar. Doelen op het bord kun je delen door gebruik te maken van een dagplanning en de lessen onder te verdelen in: ik maak en ik leer.

Schermafbeelding 2019-11-29 om 19.02.38

Ook gaf hij het voorbeeld om doelen met ouders te delen door middel van een nieuwsflits of een ouderbord op de gang.

De laatste presentatie werd gegeven door Rosemarie Terlouw en Annemieke Kolkman. Zij bespraken de verschillende rollen die je als leerkracht kunt hebben, namelijk: leider, begeleider en coach. Tijdens een gesprek met een kind dat als coachingsgesprek dient is het belangrijk om goed te luisteren en ook echt te luisteren, door te vragen en ook te analyseren. Daarbij is het belangrijk dat je altijd controleert  of jouw aanname van het ‘probleem’ ook de werkelijkheid is.

Ook gingen zij nog iets dieper in op het individuele portfolio, zij benoemde het ook wel als een trotsmap. Onderdelen die volgens hun onderdeel van de map kunnen uitmaken zijn: sociaal-emotioneel, vakgebieden, CITO, trots op… en eigen doelen. Ze gaven voorbeelden die je kunt gebruiken, maar vonden het ook belangrijk dat je het eigen maakt naar de school en de visie van de school.

Ik vond het een zeer geslaagde dag, ik ben met veel inspiratie naar huis gegaan en heb de toegestuurde teampresentatie door Medilex onderwijs donderdag aan mijn team mogen presenteren. Ook het team werd enthousiast en zagen bepaalde dingen die we zouden kunnen gaan uitproberen of die we misschien wel aan het doen waren maar nog niet eerder zo benoemden. 

Ik kijk ernaar uit om nog eens een congres van Medilex onderwijs te mogen bijwonen, het was de in totaal 5 uur durende reis echt waard!

Zichtbaar maken van data en doelen

Schermafbeelding 2019-10-03 om 12.51.14

Binnen het huidige onderwijs zijn veel scholen bezig met het zichtbaar maken van data en doelen voor en door leerlingen.

Schermafbeelding 2019-10-03 om 12.51.14

 

 

 

 

Met een data- en doelenmuur in de klas maak je samen met je leerlingen zichtbaar waar jullie voor willen gaan en hoe jullie dat willen bereiken. De productiviteit, effectiviteit, saamhorigheid en het plezier in leren gaan hierdoor vooruit. Hoe betrek jij je leerlingen bij het proces van het verbeteren van hun resultaten? En hoe laat je de doelenmuur aansluiten op de persoonlijke leerdoelen van je leerlingen?

Ook ik ben in de klas en schoolbreed hier mee aan het stoeien en door informatie hierover op te zoeken kwam ik terecht bij Medilex onderwijs. Medilex onderwijs is een opleider voor het onderwijs! Elk schooljaar zijn er meer dan 150 congressen, cursussen, masterclasses, opleidingen en e-learning modules.

Screenshot_2019-10-03 Zichtbaar maken van data en doelen – Medilex Onderwijs

19 November hebben ze een congres op de planning staan dat zal gaan over het zichtbaar maken van data en doelen. Meerdere onderwerpen komen aan bod, zoals:

  • Welke leerdoelen zijn geschikt voor visualisatie en hoe kies je welke doelen centraal staan?
  • Hoe maak je het groeiproces in het gedrag van jouw leerlingen zichtbaar?
  • Hoe stel je een portfolio samen en voer je een portfoliogesprek?

Hoe ziet het dagprogramma eruit?

9.30 Ontvangst met koffie, thee en uitreiking congresmap

10.00 Opening en inleiding door de dagvoorzitter
Lydia van Deelen, 
managing consultant Eduuq

  • Wat maakt het zichtbaar maken van data en doelen zo effectief?

10.30 Gedragsverandering
Ria van Duijn, 
leerkracht basisonderwijs, taalcoördinator en trainer 

  • Hoe formuleer en visualiseer je samen met je leerlingen gedragsdoelen met concrete acties?
  • Hoe maak je het groeiproces in het gedrag van jouw leerlingen zichtbaar?
  • Praktische tips om de data- en doelenmuur te gebruiken bij leerlingen met gedragsproblemen

11.30 Koffie- en theepauze 

11.45 Eigenaarschap
Marijke Broer, 
initiatiefnemer van het programma ‘Continu verbeteren’ (Klasse.pro) en trainer

  • Hoe sluit je de doelenmuur aan op de persoonlijke leerdoelen van je leerlingen?
  • Welke rol hebben jouw leerlingen in het gebruik van de data- en doelenmuur?
  • Hoe betrek jij jouw leerlingen bij het proces van het verbeteren van hun resultaten?

12.45 Verzorgde Lunch

13.45
Leerdoelen en feedback
Harmen Veldhuis, voormalig leerkracht en onderwijsadviseur Expertis Onderwijsadviseurs

  • Welke leerdoelen zijn geschikt voor visualisatie en hoe kies je welke doelen centraal staan?
  • Hoe formuleer je haalbare doelen en succescriteria?
  • Hoe gebruik je de data- en doelenmuur om effectieve feedback te geven?

14.45 Koffie- en theepauze

15.00
De rol van de leerkracht
Rosemarie Terlouw en Annemieke Kalkman, 
leerkrachten en trainers bij ‘Raak in eigenaarschap’

  • Wat verandert er in de rol van de leerkracht tijdens het werken met een data- en doelenmuur?
  • Hoe stel je een portfolio samen en voer je een portfoliogesprek?
  • Tips en voorbeelden uit de praktijk

16.00
Afsluiting door de dagvoorzitter

Na het lezen van deze informatie was ik meteen enthousiast, mijn eerste reactie was: ‘hier wil ik naar toe!’. Ik verwacht namelijk in één dag veel theoretische kennis op te doen over dit onderwerp, maar hoop ook dat er veel praktijkideeën worden gedeeld waarmee ik direct aan de slag kan.

Het lijkt mij heel mooi om mijn team na het congres mee te nemen in dit onderwerp en mijn ervaringen te delen. We staat aan het begin van het werken met de doelenmuur, de ene collega is er verder in dan de andere collega. Ook werken we vanaf dit jaar met units, ik ben benieuwd of hier ook naar wordt verwezen omdat dit natuurlijk ook een andere manier van organisatie vraagt en misschien dan ook een andere manier van omgaan met data en doelen.

Door dit congres te volgen hoop ik dat we allemaal ermee aan de slag kunnen gaan en hier ook een doorlopende lijn in kunnen creëren. Wat ik ook graag zou willen leren is om de doelenmuur vooral ook van de kinderen te maken, kinderen moeten eigenaar zijn van hun eigen leerproces, zowel op cognitief gebied als op sociaal vlak.

Wanneer je net als mij op zoek bent naar een informatie over het zichtbaar maken van data en doelen raad ik je aan om eens een kijkje te nemen op de website van Medilex onderwijs en je wellicht ook aan te melden voor het congres! Mocht je me tegen komen tijdens het congres mag je altijd een babbeltje met me beginnen, vind ik leuk! Wie weet tot dan!

 

Cactus – mijn groei doel

mijngroeidoel

Om in het thema cactussen te blijven heb ik nog een ander leuk idee namelijk een doel waarin ze willen groeien opschrijven op een potje van de cactus. Natuurlijk blijft het niet alleen bij het opschrijven waarin ze willen groeien, dit zul je ook steeds moeten terug pakken tijdens  evaluatie momentjes. Ook kun je aan de hand van de zelf opgeschreven doel(en) leerling gesprekjes voeren.

Wat hebben ze van jou nodig om ze te helpen groeien?

mijngroeidoel

 

 

 

 

 

 

 

 

Klik hier voor de groei cactussen.

Mijn persoonlijke doel

persoonlijke doelen stellen

Maak de leerlingen zelf (mede) verantwoordelijk voor hun eigen leerproces. Met behulp van dit werkblad kun je de leerlingen de “baas” laten zijn over hun eigen leerproces.

Al eerste stellen ze voor zichzelf een doel op, dit kan zowel op leergebied als sociaal-emotioneel gebied zijn. Erna bekijken ze hoe ze aan dit doel zelf kunnen werken. Vervolgens vragen ze zich af hoe de juf hierbij kan helpen. Tot slot evalueren ze (spreek hiervoor een bepaalde tijd af, bijvoorbeeld één of twee weken) op dit doel.

Wanneer bij de evaluatie blijkt dat ze hieraan voldoende hebben gewerkt, kunnen ze wellicht een nieuw doel opstellen voor zichzelf. Leuk is om alle doelen te bewaren en hier ook soms eens op terug te kijken tijdens een SEO-kring. Ik zou ervoor kiezen om dit in kleine groepjes te laten bespreken, zo komt iedereen aan bod en is de kans op durven spreken groter.

persoonlijke doelen stellen

 

Spel: kleur en vorm visjes

Een leuk spel om te spelen tijdens het thema kleuren en vormen.
visjes.kleur.vorm

Wat heb je hiervoor nodig?
- Afwasbak (de zee voor de visjes)
- Magnetische hengel (stokje met draad en aan het uiteinde een magneet)
- Paperclips (zodat de visjes kunnen worden opgevist)
visjes.kleurvorm (de kleur en vorm visjes)

Print de visjes uit, lamineer deze en knip ze uit. Voorzie elk visje van een paperclip aan zijn staart. Doe alle visjes in de kom, je kunt er voor kiezen om de visjes meerdere keren af te drukken. Zo krijg je natuurlijk meerdere visjes in de kom.

Om de beurt mag een kleuter een visje uit de kom vissen. De kleuter benoemt de kleur en de vorm van de vis. Wanneer de kleuter het juist heeft benoemt mag de kleuter dit visje behouden.
Wie heeft er aan het einde van het spel de meeste visjes?

De visjes kunnen ook worden geordend op kleur of vorm. Dit is een leuke activiteit om klassikaal in de kring te doen. Door de activiteiten zowel in de hoeken als klassikaal te doen, werk je aan verschillende doelen:
- het aanleren van de basisvormen: vierkant, cirkel, rechthoek en driehoek
- vormen kunnen benoemen en herkennen
- vormen kunnen sorteren en ordenen.